Kamperveen

 

 Kerk, Laatste pastoor en Reformatie en daarna.

 

 

Pastoor.

 

De laatste officiële pastoor van Campervenne was Wichboldis Gezink. Deze woonde in de   wedeme tot aan de reformatie en was de laatste pauselijke afgezant. Ruim drie eeuwen roomse leer had op Campervenne zijn stempel gedrukt en traditie getrouw bracht dat een diep gewortelde religieuze leefcultuur mede. Een pastoor was niet alleen geestelijk leider voor zijn volgelingen maar legde ook vanuit Zuidelijker oorden vertaalde waarden en normen voor deze samenleving vast. Via het Latijn voerde hij de Paapse leefregels in die klakkeloos werden aanvaard. Niet zelden zette een opvolgende geestelijke bepaalde gebruiken en leefgewoonten weer over boord en voerde hij nieuwe in gezet naar zijn eigen hand. De Campervenners hadden geen weerwoord omdat ze geen Bijbelkundige achtergrond hadden en ook was er geen Nederlandse vertaling voorhanden. De pastoor werd wel verplicht om vanuit het Latijn de Roomse leer in begrijpelijke taal te verklaren en de daaraan verbonden rituelen uit te dragen, maar de afstand  van Campervenne tot Rome was niet gering.

 

 

De overgang van  Paaps naar Protestants verliep op Campervenne dan ook lang niet zo vlekkeloos als wel eens wordt verondersteld. Al  kenden de streekluyden geen beeldenstorm. Toch waren er wel grote meningsverschillen en kwamen er herhaaldelijk korte en hevige conflicten. Doofden ze weer langzaam uit dan waren er altijd weer enkele fanatiekelingen die het vuurtje weer oprakelden. De meeste bewoners namen een afwachtende houding aan. Maar onder de Venneluy heerste een grote  mate van wantrouwen. Overgang naar het protestantisme is dan ook niet van de ene op de andere dag verlopen. Maar het proces verliep in alle geleidelijkheid. Rond 1580 toen de steden al de nodige conflicten achter de rug hadden drong het langzamerhand door tot de buitengebieden. Ook Campervenne kreeg eerst te maken met vurige aanhangers van Rome en het kwam niet bij hen op om de belijdenis van hun voorgeslacht zomaar overboord te zetten al ergerden zich velen aan het weelderige leefgedrag van de middelbare en hogere geestelijkheid. Hun levenswijze gaf veel aanstoot bij de gelovigen. Het balanceerde op het randje van afgoderij. In de verschillende nederzettingen was het wel het gesprek van de dag. Berichten over gebeurtenissen elders drongen, al of niet vervormd, geleidelijk door. Dagelijks waren er hier of daar wel heftige redetwisten.

 

Maar vernieuwende groeperingen dachten er geheel anders over. De vrijwel dagelijkse liturgische dienst in de kerk en de veertig tot vijftig te vieren feestdagen per jaar bracht te veel sleur in het religieuze leven. Ook het afdreunen en prevelen van de lange Latijnse gebeden werkte vervlakking in de hand. Het Rome systeem werd steeds meer uitgehold en stond onderhevig aan heftige kritiek. Velen waren overvoerd door de Paapse rituelen.

 

 Maar in vooraanstaande kringen liepen de meningsverschillen zeer hoog op en het duurde een halve eeuw voor er enige kentering in de strijd kwam. Campen koos in 1578 de kant van Oranje en toen was de beurt aan de kleine parochies in de weide omgeving. Ze werden in de gelegenheid gesteld hun keus te bepalen. Maar hun keus was geen keus. Van bovenaf werd hun voorgehouden welke weg zij moesten volgen. Voorop lopende gere-formeerde luyden kregen al gauw het stempel van ‘ketter’ op hun rug gedrukt en werden door conservatieve paapse broeders minachtend gepasseerd en met de nek aangekeken. Maar de vrijheid van Godsdienstoefening had reeds zijn beslag gekregen en toen moesten er keuzes gemaakt worden.

 

Maar..........op 15 mei 1581 is de openbare en de geheime uitoefening van de rooms katholieke religie verboden. In het diepste geheim en in besloten kring werden er hier en daar nog wel Roomse Godsdienstoefeningen gehouden. Maar Campervenne was hiervoor te open en het viel dadelijk op wanneer men zoiets op touw zette. Mede hierdoor kwam het geestelijk leven op een laag pitje te staan. Dat vond zijn weerklank in het dolen der schapen. Niemand durfde eigenlijk het paadje uit te stippelen wat leidde tot hervorming van de gemeenschap Campervenne. Het waren hoofdzakelijk de Calvinisten die de macht overnamen. Van de Lutheranen vernam men niet zoveel.