Kamperveen De Schans

De Schans”.

 

            “De Schans”.  Een tolhuis in het Veene. Gebouwd aan het einde van de van de Hogeweg aan de Zuideinder  zijde. Het stond ongeveer 100 meter voorbij de kruising met de huidige Wittensteinse Allee. Precies op de scheiding met de Gelderse grens.Op die plek was ongeveer de verbinding met de Zuidwendigerdijk. Het tolhuis werd gebouwd in 1869. De kostprijs was ongeveer 600,00 gld.

Daarvoor werd tol geheven bij “De Roskam”, een pleisterplaats aan de andere zijde van  “De Hogeweg”.  Ongeveer 5 km. richting Kampen. De Hogeweg vormde een doorgaande route met Gelderland. Helaas was het een onverhard karrenspoor dat weinig  werd gebruikt. De verdiensten waren dan ook minimaal. Het eerste gedeelte tot aan de kerk, waar vrijveel boerderijen aanlagen kreeg nog wel wat aandacht van de Gemeente en werd behoorlijk onderhouden. Maar verderop was het een groot deel van het jaar onbegaanbaar.

In het gemeente bestuur kwamen plannen ter tafel om het wegenplan richting Zuideinde  drastisch te verbeteren. In dit gedeelte van Kamperveen richting Zuideinde waren de weilanden vrijwel allemaal in het bezit van de erven van Huize Wittenstein. Met de pet onder de arm ging een delegatie van het gemeentebestuur naar gravin Van Rechteren tot Appeltern om de situatie daar te bespreken. Maar na een lang en moeizaam gesprek kwam men uiteindelijk toch overeen om de priveweg van Huize Wittenstein, de Wittensteinse Allee, op te knappen en aan te passen zodat deze begaanbaar was tot aan de Gelderse grens zodat de Zuidwendigerdijk kon worden afgesloten voor doorgaand verkeer.. Maar om gebruik te mogen maken van de allee eiste de gravin 80 gld. per jaar plus dat het onderhoud kwam voor rekening van de gemeente. Al met al een behoorlijke kosten post. Om de ontsluiting nog meer te verbeteren werd de Hogeweg verhard met een laag puin. Om toch nog wat geld in kas te houden werd het laagje puin tot aan de Allee gaande weg alsmaar dunner. Omdat er toch wat middelen moesten komen voor de gemeente werd besloten om een tolgaarder in te stellen. En wel aan de Zuideinderkant van de Hogeweg En zo werd er een tolhuisje gebouwd genaamd “De Schans”. Vervolgens werd er een tolgaarder aangesteld.  Deze verdiende 130 gld. per jaar plus vrij wonen in “De Schans”. Daarboven  kwam het onderhoud van de Hogeweg en de Allee ook op zijn bordje te liggen. Na sluiting van de Zuid Wendigerdijk werd de Allee doorgetrokken naar de Kamperstraatweg.

            In 1883 werd voor een periode van 10 jaar “De Schans” verhuurd aan Egbert Kluinhaar. Deze moest ook zorgen voor de tolhekken. Het materiaal werd door de gemeente beschikbaar gesteld. Kluinhaar moest ze maken en plaatsen.

 

Enkele tarieven van toen.

Een wagen bespannen met 2 paarden…………….10 cent

Een los paard ………………………………………3 cent

Een koe……………………………………………..1 cent

Een ezel schaap of geit……………………………1/2 cent

Personen waren vrij gesteld.

 

In 1891 besloot de gemeenteraad het onderhoud van de wegen over te dragen aan het Waterschap Kamperveen. In 1893 worden de partijen het eens over “De Schans”en werd deze overgedragen aan de heer Kluinhaar voor een tijdvak van één jaar. Rond het jaar 1896 werd het eigendomsrecht overgedragen. Maar door diverse omstandigheden en ontsluitingen liepen de tolinkomsten sterk terug. Zo geleidelijk aan werd door boeren en burgers andere routes gekozen waar geen tol werd geheven en men ook nog sneller op de bestemde plaats kwam.

Zo rond de eeuwwisseling waren de wegen in Kamperveen tol vrij.